Sołectwo – jednostka pomocnicza gminy we współczesnej Polsce, charakterystyczna dla obszarów wiejskich. Obszar, zakres działania sołectwa i jego organów określa rada gminy w statucie sołectwa.

Charakterystyka

Organem uchwałodawczym w sołectwie jest zebranie wiejskie, a wykonawczym – sołtys. Działalność sołtysa wspomaga rada sołecka. Sołtysa oraz radę sołecką wyłaniają stali mieszkańcy danego sołectwa w tajnym i bezpośrednim głosowaniu na zebraniu wiejskim^[3].

Organem stanowiącym i kontrolnym jest zebranie wiejskie (zebranie ogółu mieszkańców), wykonawczym sołtys (przewodniczący zarządu dzielnicy), który ma prawo do brania udziału i występowania na forum rady gminy (nie ma on jednak tam prawa głosu). Organem doradczym jest zaś rada sołecka.

Od 2009 roku sołectwo dysponuje funduszem sołeckim.

Struktura

Sołectwo może obejmować jedną miejscowość (np. wieś bądź przysiółek), część miejscowości lub kilka miejscowości. W jednej miejscowości może być także ustanowione kilka sołectw.

Organy sołectwa

Sołectwo jest jednostką pomocniczą. Jego organizację i zakres działania określa Rada Gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami.

W sołectwie organem uchwałodawczym jest zebranie wiejskie,

a wykonawczym – sołtys.  

Zupełnie błędne jest określanie mianem organu sołectwa innych podmiotów niż sołtys i zebranie wiejskie. Niestety w praktyce stanowienia statutów jednostek pomocniczych, szczególnie często organem sołectwa nazywana jest rada sołecka. Rada sołecka może być określona mianem organu, ale z dodaniem przymiotnika „pomocniczy” (tak jak organami pomocniczymi rady gminy są przewodniczący rady czy komisje).

Niesłusznie też zamiennie stosuje się określenia sołectwo i rada sołecka. Należy posługiwać się terminem „sołectwo”, a w szczególnych wypadkach, czyli ze wskazaniem na uprawnienia organu używać terminów „zebranie wiejskie”, „sołtys”, „rada sołecka”. Rada sołecka nie dysponuje uprawnieniami do reprezentowania sołectwa na zewnątrz.

W miastach najczęściej odpowiednikiem sołectwa jest osiedle (bądź dzielnica). Jednak nie jest to regułą i są przypadki, gdzie w obrębie miasta ustanawiane są także sołectwa np. we Władysławowie, Nałęczowie, Mikołowie, Aleksandrowie Łódzkim (Szatonia) czy nawet w Warszawie (np. w dzielnicy Białołęka istnieją trzy sołectwa). Wybór i organizacja danego rodzaju jednostki zależy od konsultacji z mieszkańcami.